Cách sử dụng các loại thuốc thông dụng an toàn và hiệu quả
Sử dụng thuốc đúng cách giúp tăng hiệu quả điều trị và hạn chế tối đa tác dụng phụ, đặc biệt với các thuốc đường tiêu hóa thường gặp tại phòng khám.
Bài viết này cung cấp hướng dẫn dùng một số nhóm thuốc thông dụng đang được áp dụng trong điều trị tại các cơ sở y tế, mang tính tham khảo, không thay thế cho chỉ định trực tiếp của bác sĩ. Bạn có thể xem thêm các thông tin các loại thuốc tại Nhà thuốc SP79.
1. Men vi sinh – cách uống để bảo vệ hệ tiêu hóa
Men vi sinh chứa các lợi khuẩn giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, thường được dùng khi rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy, đầy bụng, đặc biệt sau khi dùng kháng sinh.
Tại cơ sở y tế, các chế phẩm thường gặp gồm dạng viên, dạng ống và dạng gói pha uống.
Cách dùng cơ bản
- Nên uống cách kháng sinh ít nhất 2 giờ, vì kháng sinh có thể tiêu diệt lợi khuẩn trong men, làm giảm hiệu quả.
- Với dạng bột hoặc cốm, nên pha với nước nguội hoặc nước ấm dưới 50°C, không pha với nước quá nóng vì sẽ làm mất hoạt tính của lợi khuẩn.
- Uống ngay sau khi pha, không để quá lâu ngoài không khí.
- Có thể uống trước hoặc sau ăn tùy loại, nhưng nên duy trì cùng thời điểm mỗi ngày để đạt hiệu quả ổn định.
Lưu ý an toàn
Không tự ý kéo dài thời gian dùng men vi sinh liên tục nhiều tuần nếu triệu chứng không cải thiện, cần tái khám để tìm nguyên nhân.
Người suy giảm miễn dịch nặng, bệnh nặng toàn thân cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng bất kỳ loại men vi sinh nào.
Xem thêm: Viên Uống Men Vi Sinh Lifestream Advanced Probiotics 14 Strains 30 Viên
2. Thuốc giảm các triệu chứng về dạ dày
Đây là nhóm thuốc giúp làm dịu triệu chứng nóng rát, đau thượng vị, đầy hơi, ợ chua, thường gồm các dạng gói hoặc viên uống, có tác dụng trung hòa acid hoặc bao phủ niêm mạc dạ dày.
Cách dùng đúng
Thường được uống trong hoặc sau bữa ăn và cách các thuốc khác khoảng 2 giờ, đặc biệt là kháng sinh hoặc thuốc tim mạch, để tránh làm giảm hấp thu.
- Có thể dùng trước khi đi ngủ nếu còn cảm giác nóng rát, ợ chua về đêm, theo chỉ định của bác sĩ.
- Khi dùng dạng gói, cần hòa tan với nước theo đúng hướng dẫn, uống ngay sau khi pha.
Những điều cần lưu ý
Không lạm dụng như một cách “ăn gì cũng uống thuốc cho đỡ đau”, vì có thể che lấp triệu chứng của các bệnh lý dạ dày – tá tràng nặng hơn như loét, xuất huyết, ung thư.
Nếu đau bụng kèm nôn ói, đi cầu phân đen, sụt cân, nuốt nghẹn… cần ngưng tự dùng thuốc, đến cơ sở y tế khám ngay.
3. Thuốc giảm trào ngược dạ dày – nhóm ức chế bơm proton
Nhóm thuốc giảm tiết acid dạ dày (như các thuốc có hoạt chất thuộc nhóm ức chế bơm proton) thường được bác sĩ kê trong điều trị trào ngược dạ dày – thực quản, viêm loét dạ dày – tá tràng, viêm thực quản do trào ngược.
Cách sử dụng chuẩn
Nên uống trước bữa ăn 30 phút đến 1 giờ, tốt nhất trước bữa sáng, để thuốc đạt tác dụng tối ưu trên bơm proton tại tế bào viền dạ dày.
Uống nguyên viên với nước lọc, không nhai, nghiền hoặc bẻ nhỏ nếu không có hướng dẫn khác, vì cấu trúc bao tan ở ruột giúp thuốc qua dạ dày mà không bị phá hủy.
Dùng đúng liều, đủ thời gian theo chỉ định (thường từ 2 – 8 tuần), không tự ý ngưng sớm khi vừa thấy hết đau.
Lưu ý khi dùng lâu dài
Dùng kéo dài có thể liên quan đến một số nguy cơ như giảm hấp thu vitamin B12, magnesi, tăng nguy cơ nhiễm trùng đường tiêu hóa, do đó việc kéo dài phải có bác sĩ theo dõi.
Tái khám đúng hẹn, báo cho bác sĩ biết nếu có các triệu chứng lạ như đau đầu kéo dài, tiêu chảy, táo bón nặng, phát ban.
4. Thuốc điều trị phù nề sau chấn thương, phẫu thuật, bỏng
Một số thuốc men tiêu protein được chỉ định để hỗ trợ giảm phù nề mô mềm sau chấn thương, phẫu thuật, viêm họng, bỏng…
Cách dùng thường gặp
Dùng bằng đường ngậm dưới lưỡi hoặc ngậm tan trong miệng, nuốt nguyên viên, không bẻ hay nghiền tùy hướng dẫn trên từng chế phẩm.
Thường được khuyến cáo dùng xa bữa ăn (trước ăn 1 giờ hoặc sau ăn 2 giờ) để tăng hấp thu qua niêm mạc.
Lưu ý quan trọng
Không tự tăng liều khi thấy sưng nhiều, vì thuốc đã được bác sĩ cân nhắc theo cân nặng và mức độ tổn thương.
Người có tiền sử rối loạn đông máu, đang dùng thuốc chống đông, phụ nữ có thai hoặc cho con bú cần báo với bác sĩ trước khi sử dụng.
Xem thêm: Thuốc Alphachymotrypsin 4.2mg
5. Thuốc giảm đau: cách dùng để tránh hại dạ dày
Thuốc giảm đau kháng viêm không steroid (NSAID) là nhóm thuốc được sử dụng phổ biến để giảm đau nhức xương khớp, đau răng, đau sau chấn thương, đau bụng kinh…
Nguyên tắc sử dụng an toàn
Nên uống ngay sau khi ăn no để hạn chế kích ứng niêm mạc dạ dày, giảm nguy cơ loét và xuất huyết tiêu hóa.
Uống với nhiều nước, không nằm ngay sau khi uống ít nhất 30 phút để tránh thuốc “đọng” tại một chỗ ở thực quản hay dạ dày. Dùng đúng liều tối đa trong ngày ghi trên toa hoặc nhãn thuốc, không tự ý tăng số viên khi chưa giảm đau.
Các đối tượng cần thận trọng
Người có tiền sử loét dạ dày – tá tràng, xuất huyết tiêu hóa, suy thận, suy gan, bệnh tim mạch cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng bất kỳ loại thuốc giảm đau nào.
Không dùng đồng thời nhiều loại thuốc giảm đau NSAID (ví dụ uống thêm thuốc “đau nhức” mua ngoài khi đang dùng thuốc bác sĩ kê), vì nguy cơ tác dụng phụ sẽ cộng dồn.
Xem thêm: Thuốc Panadol 500mg giảm đau, hạ sốt
6. Thuốc điều trị táo bón – nhuận tràng
Các thuốc nhuận tràng thường dùng để hỗ trợ trường hợp táo bón do chế độ ăn thiếu chất xơ, uống ít nước, ít vận động hoặc sau phẫu thuật.
Cách dùng cơ bản
Đa số thuốc nhuận tràng uống trước khi đi ngủ, tác dụng sau 6 – 12 giờ, vì vậy bệnh nhân thường đi ngoài được vào buổi sáng hôm sau.
Uống nhiều nước trong ngày (trên 1,5 – 2 lít nếu không bị hạn chế bởi bệnh lý tim, thận) để tránh nguy cơ mất nước, rối loạn điện giải.
Không nên lạm dụng
Không dùng thuốc nhuận tràng liên tục mỗi ngày trong thời gian dài, vì có thể gây “lười” nhu động ruột, phụ thuộc thuốc.
Nếu táo bón kéo dài trên 2 tuần, kèm đau bụng, sụt cân, đi cầu ra máu, cần đi khám để loại trừ các bệnh lý đại tràng, trực tràng.
Xem thêm: Thuốc No-Spa 40mg: Thông Tin, Công Dụng Giảm Co Thắt & Lưu Ý Quan Trọng
7. Thuốc huyết áp – lưu ý khi sử dụng
Các thuốc điều trị tăng huyết áp là thuốc kê đơn, chỉ dùng khi có chỉ định và theo dõi của bác sĩ, tuy nhiên người bệnh cần nắm rõ một số nguyên tắc chung để dùng thuốc đúng.
Cách uống thuốc huyết áp
Uống đúng giờ mỗi ngày, tốt nhất vào buổi sáng hoặc theo giờ bác sĩ đã chỉ định, để duy trì huyết áp ổn định.
Không tự ý ngưng thuốc khi thấy huyết áp đã “về bình thường”, vì bệnh tăng huyết áp mang tính mạn tính, ngưng thuốc đột ngột có thể dẫn đến cơn tăng huyết áp, đột quỵ, nhồi máu cơ tim.
Nếu quên một liều, uống bù ngay khi nhớ ra trong vòng vài giờ, nếu sắp đến liều tiếp theo thì bỏ qua liều đã quên, không uống gấp đôi.
Theo dõi tại nhà
Người bệnh nên tự đo huyết áp tại nhà, ghi lại giá trị cùng thời điểm đo để bác sĩ dễ dàng đánh giá hiệu quả điều trị và điều chỉnh thuốc khi cần.
Thông báo cho bác sĩ nếu có các triệu chứng như choáng váng nhiều, tụt huyết áp, phù chân hoặc ho kéo dài sau khi bắt đầu dùng thuốc.
Xem thêm thuốc điều trị tăng huyết áp: Thuốc Losartan 25mg
8. Một số nguyên tắc chung khi dùng thuốc
Dù với bất kỳ nhóm thuốc nào, việc tuân thủ một số nguyên tắc cơ bản sau sẽ giúp quá trình điều trị an toàn và hiệu quả hơn.
Đọc kỹ hướng dẫn và hỏi lại bác sĩ
Luôn đọc tờ hướng dẫn sử dụng, lưu ý liều dùng, cách uống (trước hay sau ăn), chống chỉ định và các dấu hiệu cần ngưng thuốc.
Nếu không rõ liều, quên cách dùng hoặc có sẵn bệnh nền như tăng huyết áp, tiểu đường, bệnh tim, thận, gan, hãy hỏi lại bác sĩ hoặc dược sĩ của cơ sở y tế trước khi dùng.
Không tự ý chia sẻ toa thuốc
Không dùng lại toa thuốc cũ cho đợt bệnh mới, vì triệu chứng giống nhau nhưng nguyên nhân có thể khác nhau.
Không tự “photocopy” toa thuốc của người thân, hàng xóm để dùng cho mình, đặc biệt là các thuốc kháng sinh, thuốc huyết áp, thuốc tim mạch.
Bảo quản thuốc đúng cách
Để thuốc nơi khô ráo, tránh ánh nắng trực tiếp, nhiệt độ theo đúng khuyến cáo trên bao bì.
Không sử dụng thuốc đã quá hạn, đổi màu, biến dạng, đặc biệt với các dạng siro, dung dịch uống, nhỏ mắt, nhỏ mũi sau khi mở nắp quá lâu.
9. Khi nào cần đến khám trực tiếp tại Phòng khám Đa khoa SP79?
Việc tự dùng các thuốc thông dụng chỉ nên áp dụng trong thời gian ngắn và với những triệu chứng nhẹ, rõ nguyên nhân.
Bạn nên đến khám trực tiếp khi:
- Đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy hoặc táo bón kéo dài trên vài ngày không giảm dù đã dùng thuốc đúng cách.
- Có dấu hiệu cảnh báo nặng như sốt cao, nôn ra máu, đi cầu phân đen hoặc máu đỏ tươi, sụt cân nhanh, mệt nhiều, khó thở, đau ngực, phù chân.
- Đang mang thai, cho con bú, có bệnh lý mạn tính (tăng huyết áp, tim mạch, thận, gan) và cần điều chỉnh thuốc.
Tại Phòng khám Đa khoa SP79, đội ngũ bác sĩ và dược sĩ luôn sẵn sàng tư vấn, kê đơn và hướng dẫn bạn sử dụng thuốc an toàn, phù hợp với tình trạng sức khỏe hiện tại. Bạn có thể tham khảo tại phí khám tại Khoa Nội – Phòng khám Đa khoa SP79 chỉ từ 350.000 đ (Trong giờ).
🎗️ Xem thông tin Bác Sĩ SP79 và Chứng chỉ
🎗️ Xem Giấy phép Phòng khám SP79
⚕️ Lưu ý từ bác sĩ SP79: Một số thông tin dẫn chứng trong bài chỉ mang tính tham khảo cho nhu cầu phổ quát. Để chẩn đoán chính xác, bạn nên đặt lịch khám với bác sĩ chuyên khoa của Phòng khám Đa khoa SP79.
